CHO THÌ TỐT HƠN LÀ NHẬN – Đức Cha Fulton Sheen

CHO THÌ TỐT HƠN LÀ NHẬN

Đại đa số dân chúng thuộc văn minh Tây phương đều thích được nhận lãnh. Và kỳ lạ thay, đạo đức Kitô giáo lại dựa vào một nguyên tắc trái ngược: cho đi thì có phúc hơn là nhận lãnh. Việc thực hiện tinh thần cho đi mà Chúa đề nghị vừa là một cơ may vừa là một gánh nặng cho chúng ta vốn sống trong một nền văn minh được Thiên Chúa dồi dào ban ơn. Lợi tức tính trên mỗi đầu người dân Mỹ là khoảng 10.000$ mỗi năm. Và lợi tức của 1/3 dân trên thế giới thấp hơn họ 500$ mỗi năm và 2/3 khác ít hơn họ 2.000$ mỗi năm. Ở Mỹ cứ 100$ kiếm được là phải đóng hết 28$ cho thuế nhà nước. Như thế, số tiền thuế ta nộp lại cao hơn nhiều so với số tiền thế giới cần để sống còn.

Hẳn nhiên, chúng ta là một dân tộc thường giúp đỡ những nước nghèo trên thế giới, đối với những quốc gia thù địch với ta trong chiến tranh, chúng ta cũng đã chẳng ra tay giúp họ hồi phục kinh tế sao? Nhưng ở đây ta không đề cập đến tinh thần giúp đỡ ở mức độ quốc gia, mà là mức độ cá nhân. Sở dĩ ta cho rằng cho đi thì đáng quí hơn nhận lãnh bởi vì hành động này giúp cho linh hồn ta biết siêu thoát khỏi những gì là vật chất và chóng qua hầu liên kết với tinh thần vị tha bác ái. Đó chính là tinh thần cốt lõi của đạo giáo chúng ta. Cicero đã từng nói: “Không gì khiến con người giống thần thánh cho bằng việc họ ra tay giúp đỡ đồng loại mình”. Aristote thì cho rằng tính hẹp hòi, vị kỷ và ganh tỵ làm cho con người trở nên thú vật, trở thành chó sói và hổ báo với nhau. Nhưng một khi con người cư xử với nhau bằng yêu thương và thiện ý, biết thông cảm và ân cần, họ trở thành thần thánh với nhau.

Lịch sử dân Do Thái cho thấy họ đã dâng cúng những phúc lợi trần thế để phục vụ Thiên Chúa và giúp đỡ kẻ nghèo. Trong những thời thịnh trị, dân chúng quảng đại đóng góp thuế má, lễ vật tạ ơn, lễ vật dâng tiến. Lòng quảng đại này không hề làm cho họ trở nên nghèo đi, họ vẫn hằng lên tiếng tạ ơn Thiên Chúa vì những ơn phúc Ngài ban. Ngay cả trong thời buổi hiện nay, tinh thần quảng đại này vẫn là một nét đặc trưng của dân Do Thái. Không những họ chỉ giúp đỡ anh em cùng đạo, mà còn giúp đỡ cả anh em Tin lành và Công giáo.

Ở một phạm vi nhỏ hơn, ta thấy rằng tính đoàn kết của một cộng đồng phụ thuộc phần lớn vào tinh thần phục vụ và giúp đỡ giữa các thành viên với nhau. Ta cứ nhìn xem giới nông dân thì rõ: họ rất vị tha, đến mùa gặt hái, họ giúp nhau thu hoạch. Khi gia đình nào có kẻ qua đời, họ sẵn lòng tới giúp một tay hái bắp, gặt lúa giùm.

Tinh thần tương trợ này ít thấy hơn nơi phồn hoa đô hội, một phần là bởi ở đó người ta không để ý đến nhau, phần khác là do tính cạnh tranh. Nơi nào mà ta chỉ gặp toàn kẻ lạ mặt, ở đấy ta dễ có thái độ khép kín hơn. Ta nên đặc biệt lưu ý đến điều này khi quan sát việc lái xe. Nhiều kẻ bình thường ở nhà thì rất hiền hòa, ở sở làm rất tử tế với bạn bè thế nhưng khi lái xe họ trở thành những người hết sức thô lỗ cục cằn, sẵn sàng chửi bới các tài xế khác là ngu xuẩn. Bởi vì họ yên chí là không ai biết rõ mình là ai cả.

Sự cho tặng là một cách nhận ra lòng nhân từ của Thiên Chúa. Thực ra, đối với Chúa ta chẳng có gì để dâng Ngài cả, nhưng Ngài vẫn hài lòng vì những lễ vật tạ ơn của ta. Kẻ ích kỷ cho mình là trung tâm, còn kẻ bác ái vị tha lại lấy tha nhân làm trung tâm. Tình trạng bất bình đẳng của loài người chỉ được điều chỉnh bằng nguyên tắc cho tặng: kẻ mạnh giúp kẻ yếu, giàu giúp nghèo. Như thế xã hội loài người sẽ được an bình. Có nhiều người lúc còn cơ cực thì rất rộng lòng với tha nhân, nhưng đến khi giàu có rồi, họ lại khép kín lòng lại. Việc tích góp của cải tác động rất mạnh đến linh hồn: nó khiến con người càng ngày càng khát khao thu vén hơn. Lúc trẻ càng hoang đàng bao nhiêu thì về già lại càng tham lam bấy nhiêu. Nhưng chỉ khi nào biết được nỗi sướng vui khi ra tay ban tặng và rộng lòng bố thí, họ mới cảm nhận được sự hào hứng của lòng nhân từ.

Có một chuyện kể về một trọc phú người Tô Cách Lan tên là Braco. Ông rất giàu nhưng lại keo kiệt. Vàng bạc chất đầy kho. Ngày kia có một anh nông dân tới bảo ông: “Ông ơi, cho tôi vào nhìn ngắm kho vàng bạc của ông một chút, tôi sẽ trả cho ông một đồng”. Braco đồng ý. Sau khi xem xong, anh nông dân đưa một đồng cho tên trọc phú rồi nói: “Giờ đây tôi cũng giàu có như ông rồi. Tôi đã nhìn xem được đống vàng bạc của ông như ông vẫn nhìn ngắm hằng ngày vậy”. Khi ta vui sướng vì người khác tốt lành, hẳn ta hạnh phúc hơn nhiều so với nỗi vui sướng vì ta tốt lành. Người nhận lãnh vui mừng là điều dĩ nhiên, nhưng kẻ cho lại vui sướng vì đã làm cho kẻ khác vui mừng, và đó chính là sự an bình thánh thiện.

Đức cha Fulton Sheen. (Nguyên tác: Way to Happiness)